EMNİYET UYARDI: DİJİTAL TEMAS YAŞI 1–2’YE İNDİ

İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nün Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunduğu suça sürüklenen çocuklara ilişkin rapor, dijital dünyayla temasın çok erken yaşlara inmesiyle birlikte suçla ilk karşılaşmanın da giderek erkene çekildiğini ortaya koydu. Rapora göre, dijital temas yaşının 1–2 seviyelerine kadar düşmesi, çocukların suçla tanışma sürecini hızlandırıyor.

Raporda dikkat çeken bir diğer unsur ise çocukların önemli bir bölümünün gerçekleştirdikleri eylemleri suç olarak görmemesi. Kişisel verilerin ele geçirilmesi, yasa dışı sorgu panellerinin kullanımı, hesap ele geçirme ve dijital tehdit gibi fiiller; çocuklar arasında çoğu zaman “beceri”, “merak” ya da “deneme” olarak algılanıyor. Özellikle 14–15 yaş grubunda kimlik bilgisi ele geçirme ya da dijital ortamda tehditte bulunmanın suç olarak değerlendirilmediği tespit edildi.

SUÇLA İLK TEMAS SOSYAL MEDYA VE OYUNLARDA

Rapora göre çocukların suçla ilk temas kurduğu alanların başında dijital oyunlar ve sosyal medya platformları geliyor. Instagram, TikTok, X, YouTube, Twitch, WhatsApp, Telegram ve Discord; siber zorbalık, tehdit ve şantaj, cinsel istismar, oyun içi dolandırıcılık ve suç örgütü propagandası açısından en riskli mecralar arasında gösterildi. Suç sürecinin çoğu zaman basit bir mesaj, oyun içi sohbet ya da bir “beğeni” ile başladığı belirtilirken, çocukların daha sonra kapalı gruplara yönlendirilerek ağır suçlarla karşı karşıya bırakıldığı ifade edildi. Etkileşim alma isteğinin suça sürüklenmede kritik rol oynadığına dikkat çekilen raporda; beğeni, yorum ve paylaşım sayısının bir değer ölçütüne dönüşmesinin, tehdit ve şiddet içeriklerinin bile görünürlük uğruna normalleşmesine yol açtığı vurgulandı. Bazı çocukların hakaret, tehdit veya suç içerikli paylaşımları “oyun” ya da “başarı” olarak gördüğü kaydedildi.

ALGORİTMALAR SÜRECİ HIZLANDIRIYOR

Raporda, sosyal medya ve video platformlarının algoritmalarının da suça sürüklenme sürecini hızlandırdığına işaret edildi. Şiddet, suç veya çete içerikli paylaşımlarla bir kez temas kuran çocukların, benzer içeriklere sürekli yönlendirildiği; bu durumun suçun dijital ortamda olağanlaşmasına neden olduğu belirtildi. Bu sürecin, suç örgütlerinin çocuklara ulaşmasını kolaylaştırdığı değerlendirildi. Meclis’e sunulan raporda, mevcut mevzuatın büyük ölçüde dijital suçları kapsadığı ancak uygulamada ciddi sorunlar yaşandığına da dikkat çekildi. İçeriklerin geç kaldırılması, yurt dışı merkezli platformların bilgi paylaşımında isteksiz davranması, VPN kullanımı ve sahte hesaplar nedeniyle faillerin tespitinde güçlük yaşanması temel sorunlar arasında sıralandı.

RAPORDAN 6 ÖNERİ

Raporda, çocukların suça sürüklenmesini önlemeye yönelik şu önerilere yer verildi:

Dijital temasın erken yaşta denetlenmesi

Okullarda zorunlu dijital okuryazarlık eğitimi verilmesi

Sosyal medya ve oyun platformlarında etkin yaş doğrulama sistemlerinin uygulanması

Suç ve şiddet içeriklerinin algoritmik olarak sınırlandırılması

Kapalı dijital gruplara yönelik sıkı denetim mekanizmalarının kurulması

Aileler için erken uyarı ve rehberlik sistemlerinin hayata geçirilmesi